Groeten uit de binnenstad

Bakkerstraat
Kerstmarkt in de Bakkerstraat

Ik woon in het winkelapparaat. Daar heb ik gemengde gevoelens over. Aan de ene kant is het altijd gezellig en afwisselend. Logistiek is het ook erg handig. Aan de andere kant is het soms vervreemdend, alsof je in een decor woont, of in een pretpark. Vooral rond de feestdagen valt het hedonisme van onze consumptiemaatschappij extra goed op.

Winkelstraatpiraat
Als ik mijn voordeur uitstap, voeg ik mij in de stroom slenterende consumenten. Ik heb wel een fiets in de kelderbox staan, maar die gebruik ik zelden. Ik ben een voetganger, een winkelstraatpiraat. Ik hou me niet aan de gemiddelde snelheid, slalom om kinderwagens heen en haal rechts in. Binnen vijf minuten loop ik naar de markt, het filmhuis, of de bibliotheek. Binnen tien minuten sta ik op het station, of midden in het mooiste stadspark van Nederland. Alles wat ik nodig heb, en nog ontelbaar veel meer, is binnen handbereik.

Anoniem
In het centrum van Arnhem wonen 5.770 mensen. De meesten kennen elkaar niet. Door de grote stroom voorbijgangers blijven gezichten niet hangen. De winkelier van beneden kijkt mij glazig aan als ik hem groet. We hebben wel een facebookgroep voor ons appartementencomplex. Daarop mopperen we over het gebrekkige onderhoud van het gebouw en vragen we of iemand een ladder te leen heeft. Een buurtborrel is wel eens gesuggereerd, maar nooit van de grond gekomen. Ik voel me meer verbonden met de paradijsvogels die ik op straat tegenkom; de accordeonspeler met de gleufhoed, de dakloze die ansichtkaarten verkoopt, de transgender bij het koffiehuis. De anonimiteit van de binnenstad geeft iedereen de ruimte.

Dagritme
Als je er zo middenin woont, zie je pas echt hoe gulzig het winkelapparaat is. Elke dag wordt er een duizelingwekkende hoeveelheid spullen doorheen gedraaid. Het begint ’s ochtends met de schoonmaakploeg. Bladblazers en veegwagens ruimen alles op wat de consumenten uit hun handen en monden laten vallen; propjes, peuken, kauwgum. Tussen 7:00 en 11:00 is de venstertijd. Dat betekent dat de vrachtwagens naar binnen mogen. Ze wurmen zich ronkend en piepend door de smalle straten langs elkaar heen, openen hun klep en laden hun spullen uit. Koukleumende winkelmedewerkers wachten ze op. Tegen het eind van de ochtend beginnen de straten vol te lopen met consumenten. De meesten zijn vrolijk en ontspannen, ze zijn een dagje uit. Ze roken een sigaret of eten een halve worst, terwijl aan hun andere pols een groeiende tros papieren tassen bungelt. Voldaan en verzadigd keren ze in de loop van de middag terug naar station of parkeergarage. ’s Avonds komen de vuilniswagens. Het afval ligt klaar in manshoge bergen. Dinsdag is plasticdag, woensdag papierdag, donderdag restafvaldag. Dit ritme herhaalt zich elke dag.

Kerstmoraal
Op zaterdagochtend word ik gewekt door het carillon dat kerstliedjes speelt; All I want for Christmas en Gloria in Excelsis Deo. Vergeef mij dit moralisme, maar het kerst, dus het mag een keertje. Hebben we al die spullen wel echt nodig? De gemiddelde Nederlander koopt bijvoorbeeld elk jaar 46 kledingstukken en gooit er 40 weg. Dat terwijl 8.000 liter water nodig is om een kilo katoen te produceren en de arbeiders een rotleven hebben. Ik wil natuurlijk niemand een leuk dagje winkelen ontzeggen, maar ik zou zo graag willen dat het wat bewuster kon. Zoals Loesje het zo mooi zei: “Koopkracht is de kracht om te laten liggen wat je niet nodig hebt.” Fijne feestdagen allemaal!

Verduurzaming? Gewoon aan beginnen.

Auke Kuipers_Woonpalet, zomer 2018
Auke Kuipers van Woonpalet werkt aan verduurzaming

Terwijl onze wereldleiders nog bakkeleien over klimaatdoelstellingen, gebeurt er op lokaal niveau al van alles. Voor de Natuur en milieufederatie Flevoland interviewde ik een aantal plaatselijke professionals over duurzaam wonen in de polder. Hoewel hun persoonlijke motivaties verschillen, zijn ze het over één ding eens: we moeten gewoon aan de slag met verduurzaming.

Niet doorschuiven
Gemeente Almere bereidt zich voor op een pilotproject waarbij 150 woningen in Almere Haven overstappen van gas op het warmtenet. Projectmanager duurzame energie Anne Marie van Osch laat zich in haar missie inspireren door de wetenschapper Jared Diamond: “In zijn boek Zwaarden, paarden en ziektekiemen beschrijft hij hoe de bewoners van Paaseiland ten onder gingen omdat ze de natuurlijke hulpbronnen op hun eiland hadden uitgeput. Diamond vraagt zich af; ‘Wat dacht de Paaseilander die de laatste boom omhakte? Dacht hij soms dat ze later wel een oplossing zouden vinden?’ We moeten onze problemen niet doorschuiven naar volgende generaties. Daarom is het belangrijk om nu aan de slag te gaan met de verduurzaming van onze stad.”

Lagere energielasten
Woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten is al een tijdje bezig met het verduurzamen van bestaande woningen. Marco Kersing, manager projecten, doet het vooral voor de bewoners: “Milieu is natuurlijk ontzettend belangrijk, maar voor veel van onze huurders is het een ver van mijn bed show. Zij kampen met heel andere problemen. Ik voel grote betrokkenheid bij mensen die het financieel wat minder hebben. Daarom vind ik het mooi om juist voor hen een lastenverlichting te realiseren, bijvoorbeeld door het plaatsen van zonnepanelen. OFW vindt een juiste prijs-kwaliteit verhouding belangrijk: woningen moeten er goed bij staan, maar wel betaalbaar blijven.”

Morele verplichting
Woonpalet in Zeewolde is op dit moment bezig met een pilot waarbij twee sociale huurwoningen helemaal van het gas afgehaald worden. Projectleider vastgoed Auke Kuipers voelt een morele verplichting om de woningvoorraad aardgasvrij te maken: “We zijn het de Groningers verplicht. We hebben met zijn allen jaren geprofiteerd van het Groningse gas, maar zij zitten daar nu met de gevolgen opgescheept. Ik ben laatst langs geweest bij een woningcorporatie in Groningen. Als je dan met eigen ogen ziet voor welke problemen ze staan, dan grijpt mij dat aan. We moeten hier echt mee aan de slag. Niet alleen voor de Groningers, maar voor de hele aarde. Ik vind dat wij daar als woningcorporatie een voorbeeldfunctie in hebben.”

Het verschil maken
Of ze het nou doen voor de bewoners, de Groningers, of generaties die na ons komen, het resultaat is hetzelfde: wonen wordt duurzamer. We hoeven niet te wachten op het moment dat de hoge dames en heren het met elkaar eens zijn over hoe en wat er moet gebeuren. Als we alle lokale initiatieven bij elkaar optellen, komen we tot een significante beweging. Het laat zien dat een individu wel degelijk het verschil kan maken.